Een glas melk bij het ontbijt en een uur later rommelt je buik. Gebeurt dat vaker? Dan vraag je je vast af of je lactose-intolerant bent. Een lactose intolerantie test klinkt als iets voor in het ziekenhuis. Toch kun je thuis vaak al een heel eind komen. Je hebt er alleen een schrift en wat geduld voor nodig. Zo krijg je zelf een goed beeld van waar je klachten vandaan komen.
Ben ik lactose intolerant? Zo herken je de signalen
Lactose is de suiker die in melk zit. Om die suiker te verteren, maakt je dunne darm het enzym lactase aan. Heb je daar te weinig van? Dan komt de lactose onverteerd in je dikke darm terecht. De bacteriën daar breken de suiker alsnog af en maken daarbij gassen. Daar krijg je last van.
Bekende klachten zijn buikpijn, krampen, een opgeblazen gevoel, veel winden laten en diarree. Ze beginnen meestal tussen een halfuur en twee uur nadat je iets met lactose hebt gegeten of gedronken. Een klein beetje melk geeft vaak nog geen problemen. Het gaat juist mis bij grotere hoeveelheden, zoals een paar glazen melk of een flinke schaal vla.
Check je klachten
Vink aan wat bij jou past. Je krijgt meteen een advies over de volgende stap.
Lactose-intolerantie of koemelkallergie: waarom dat uitmaakt
Veel mensen gooien die twee op één hoop. Toch zijn het echt verschillende dingen. Bij lactose-intolerantie kan je darm de melksuiker niet goed afbreken. Bij een koemelkallergie reageert je afweersysteem juist op de eiwitten in melk. Welke klachten bij welke aandoening horen, lees je in de uitleg over het verschil tussen koemelkallergie en lactose-intolerantie.
Voor je test maakt dat verschil veel uit. Bij een intolerantie is een beetje lactose niet schadelijk, hooguit vervelend. Een allergie kan wel heftige reacties geven, zoals huiduitslag of benauwdheid. Denk je aan een allergie? Test dan niet zelf, maar overleg eerst met je huisarts.
Hoe test je lactose intolerantie zelf? De eliminatietest in stappen
Bij een eliminatietest laat je lactose een tijdje weg. Je kijkt wat er dan met je klachten gebeurt. Daarna neem je het weer en let je op of de klachten terugkomen. Ook Thuisarts en het MDL Fonds beschrijven deze manier van testen. Een diëtist kan je erbij helpen, maar je kunt prima zelf beginnen met deze vier stappen.
Stap 1: houd een voedingsdagboek bij
Schrijf één tot twee weken lang op wat je eet en drinkt. Noteer ook wanneer je klachten krijgt en hoe erg ze zijn. Het hoeft er niet mooi uit te zien. Een notitie in je telefoon werkt ook. Na die periode zie je vaak al een patroon. Heb je vooral last op dagen met veel melk, yoghurtdrank of vla? Dan is dat een eerste aanwijzing.
Stap 2: laat lactose tijdelijk weg
Laat daarna een tijdje alle producten met veel lactose staan. Denk aan melk, chocolademelk, vla, pudding, slagroom, roomijs en de meeste zachte kazen. Kies in plaats daarvan lactosevrije varianten. Met een lactosevrij voedingsschema houd je het makkelijker vol, omdat je dan al weet wat je elke dag eet. Blijf intussen je dagboek bijhouden. Zo zie je straks goed wat er veranderd is.
Stap 3: let op verborgen lactose
Lactose zit niet alleen in zuivel. Fabrikanten stoppen melkpoeder of wei ook in producten waar je het niet meteen verwacht, zoals:
- Chocola en koek
- Soep en sausjes
- Worst
- Snoep
Woorden als melkpoeder, wei of lactose op de verpakking verraden dat er melksuiker in zit. Met wat oefening wordt het lezen van etiketten snel een gewoonte. Zo voorkom je dat er stiekem toch lactose in je test sluipt.
Stap 4: bouw lactose weer op
Zijn je klachten minder geworden? Dan begint het tweede deel van de test. Neem eerst een klein beetje lactose, bijvoorbeeld een scheutje melk in je koffie. Gaat dat goed, dan neem je daarna steeds iets meer. Zo merk je hoeveel je lichaam aankan voordat de klachten terugkomen. Dat heet je drempelwaarde. Een beetje buikpijn hoort hier soms bij. Volgens het MDL Fonds is deze manier van testen wel gewoon veilig.
Hoe weet je dat je lactose intolerant bent na de test?
Werden je klachten minder toen je lactose wegliet? En kwamen ze terug toen je weer meer nam? Dan ben je waarschijnlijk lactose-intolerant. Merk je geen verschil, dan komen je klachten vermoedelijk ergens anders vandaan. Ga in dat geval even langs bij je huisarts.
Lactose-intolerant zijn betekent gelukkig niet dat je nooit meer zuivel mag. De meeste mensen kunnen kleine hoeveelheden prima hebben. In yoghurt, kwark en karnemelk zit minder lactose, omdat bacteriën een deel al afbreken. Ook harde Nederlandse kaas bevat bijna geen lactose. Houd je meer van zachte kaas? Ook daarvan zijn er kaassoorten zonder lactose, zodat je je favoriete broodje niet hoeft op te geven.
Een zelftest van de drogist of online: wat meet die?
Er bestaan drie soorten testen. Bij een ademtest meet een apparaat hoeveel waterstof je uitademt na een drankje met lactose. De lactosetolerantietest (LTT) is een bloedtest die meet of je bloedsuiker stijgt na zo’n drankje. Beide testen doe je in een ziekenhuis of lab, vaak via de huisarts.
Online is vooral de DNA-test te koop. Die kijkt alleen of je een erfelijke aanleg hebt, niet of je er klachten van krijgt. Zie je een bloedtest die IgG-antistoffen meet? Die kan volgens artsen geen intolerantie vaststellen.
Wanneer schakel je de huisarts of een diëtist in?
Twijfel je over de uitslag of kom je er zelf niet uit? Dan is de huisarts de volgende stap. Vaak is extra onderzoek niet nodig, maar de huisarts kan het wel laten doen. Bij een ademtest blaas je in een apparaat dat meet hoeveel waterstofgas je uitademt na een drankje met lactose. Daarnaast bestaan er een bloedtest die je bloedsuiker meet en een DNA-test via een vingerprik.
Een diëtist is handig als je veel moet veranderen aan wat je eet. Zuivel helemaal schrappen is namelijk geen goed idee. Dan loop je kans op een tekort aan calcium en vitamine B2. Kies liever lactosevrije zuivel, want daar zitten evenveel eiwitten, vitamines en mineralen in. Gaat het om je kind? Overleg dan altijd eerst met de huisarts of het consultatiebureau.
Van testen naar eten zonder buikpijn
Een lactose intolerantie test vraagt vooral wat geduld. Met een dagboek, een tijdje zonder lactose en rustig weer opbouwen weet je al snel waar je grens ligt. Daarna kun je weer gewoon genieten van eten, zonder dat je buik protesteert. Veel succes met testen!
Veelgestelde vragen over de lactose intolerantie test
Ja, de huisarts kan een ademtest, bloedtest of DNA-test laten doen als je klachten onduidelijk blijven. Vaak is dat niet nodig, omdat een voedingsdagboek en een eliminatietest meestal al genoeg duidelijk maken.
Je krijgt last van je buik na melkproducten, zoals buikpijn, krampen, een opgeblazen gevoel, winderigheid of diarree. Hoe erg de klachten zijn, hangt af van hoeveel lactose je binnenkrijgt en hoe gevoelig je darmen zijn.
Meestal beginnen de klachten tussen een halfuur en twee uur nadat je iets met lactose hebt gegeten of gedronken. Dat kan per persoon wel wat verschillen, dus een voedingsdagboek helpt om jouw eigen patroon te zien.
Ja, je lichaam kan met de jaren minder lactase aanmaken. Ook na een darmontsteking of operatie kan het ontstaan, al gaat die vorm vaak weer over als de darm herstelt.
